1PL, 2PL, 3PL và 4PL trong hoạt động Logistics

Khi doanh nghiệp mở rộng quy mô, nhu cầu vận chuyển không còn đơn giản là thuê một chiếc xe đưa hàng từ điểm A đến điểm B. Kho bãi, quản lý tồn kho, đóng gói, điều phối phương tiện, phân phối và dữ liệu vận hành bắt đầu liên kết thành một chuỗi.

Từ đó xuất hiện các khái niệm 1PL, 2PL, 3PL và 4PL trong hoạt động Logistics.

Điểm khác nhau giữa các mô hình này nằm chủ yếu ở câu hỏi:

Doanh nghiệp tự làm bao nhiêu và thuê đối tác bên ngoài quản lý bao nhiêu?

Hiểu đúng 1PL, 2PL, 3PL và 4PL giúp doanh nghiệp lựa chọn mô hình phù hợp với quy mô, nguồn lực và mức độ phức tạp của chuỗi cung ứng.

1PL trong hoạt động Logistics là gì?

1PL – First Party Logistics có thể hiểu là Logistics bên thứ nhất.

Ở mô hình này, doanh nghiệp chủ động thực hiện gần như toàn bộ hoạt động liên quan đến hàng hóa bằng nguồn lực của chính mình.

Ví dụ một công ty sản xuất có:

• Kho riêng.
• Xe tải riêng.
• Nhân viên kho.
• Nhân viên giao hàng.
• Hệ thống quản lý hàng hóa riêng.

Khi cần giao hàng, doanh nghiệp tự chuẩn bị hàng, tự điều xe và tự giao đến khách hàng.

™ Ưu điểm của mô hình 1PL

Doanh nghiệp có quyền kiểm soát cao đối với phương tiện, nhân sự, thời gian và quy trình.

Dữ liệu vận hành cũng được quản lý nội bộ nên dễ xây dựng quy trình riêng.

™ Hạn chế của 1PL

Chi phí đầu tư ban đầu khá lớn vì doanh nghiệp phải duy trì phương tiện, kho bãi, nhân sự và hệ thống quản lý.

Nếu sản lượng không ổn định, xe hoặc kho có thể bị dư công suất.

Do đó 1PL thường phù hợp hơn với doanh nghiệp có quy mô lớn, nhu cầu Logistics ổn định và đủ nguồn lực tự vận hành.

2PL trong hoạt động Logistics là gì?

2PL – Second Party Logistics là mô hình doanh nghiệp thuê một đơn vị bên ngoài thực hiện một công đoạn Logistics cụ thể.

Phổ biến nhất là thuê:

Vận chuyển, kho bãi hoặc một phương tiện chuyên biệt.

Ví dụ doanh nghiệp tự quản lý kho, đóng gói và tồn kho nhưng thuê một công ty vận tải đưa hàng từ TP.HCM ra Hà Nội.

Trong trường hợp này, đơn vị vận tải đang đóng vai trò 2PL.

™ Điểm mạnh của mô hình 2PL

Doanh nghiệp không cần đầu tư toàn bộ phương tiện vận chuyển nhưng vẫn duy trì quyền kiểm soát các công đoạn khác.

Mô hình này khá đơn giản, dễ quản lý và phù hợp khi nhu cầu thuê ngoài chỉ tập trung vào một số hoạt động cụ thể.

™ Điểm hạn chế của 2PL

Nếu doanh nghiệp sử dụng nhiều nhà cung cấp khác nhau cho kho, xe tải, đường sắt và phân phối, việc điều phối có thể trở nên phức tạp.

2PL chủ yếu giải quyết một mắt xích, chưa quản lý toàn bộ chuỗi Logistics.

3PL trong hoạt động Logistics là gì?

3PL – Third Party Logistics là Logistics bên thứ ba.

Đây là mô hình doanh nghiệp thuê một đối tác chuyên nghiệp thực hiện nhiều hoạt động Logistics có liên quan với nhau.

Một nhà cung cấp 3PL có thể đảm nhận:

Nhận hàng → lưu kho → quản lý tồn kho → xử lý đơn → đóng gói → vận chuyển → phân phối.

So với 2PL, điểm khác biệt lớn là 3PL không chỉ cung cấp một phương tiện hoặc một công đoạn riêng lẻ mà có thể quản lý một nhóm hoạt động Logistics hoàn chỉnh hơn.

™ Vì sao doanh nghiệp sử dụng 3PL?

Doanh nghiệp không phải đầu tư quá nhiều vào:

• Kho.
• Xe.
• Nhân sự Logistics.
• Công nghệ quản lý.
• Mạng lưới phân phối.

Thay vào đó, doanh nghiệp có thể tập trung nguồn lực vào sản xuất, bán hàng và phát triển thị trường.

™ Hạn chế của mô hình 3PL

Khi thuê ngoài nhiều công đoạn, doanh nghiệp phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng nhà cung cấp.

Vì vậy hợp đồng, KPI, dữ liệu đơn hàng, trách nhiệm giao nhận và quy trình xử lý sự cố cần được quy định rõ.

4PL trong hoạt động Logistics là gì?

4PL – Fourth Party Logistics có phạm vi rộng hơn 3PL.

Nếu 3PL trực tiếp thực hiện nhiều hoạt động Logistics thì 4PL thường đóng vai trò tổ chức, quản lý và tối ưu toàn bộ hệ thống Logistics hoặc chuỗi cung ứng cho khách hàng.

Nhà cung cấp 4PL có thể không trực tiếp sở hữu tất cả xe tải, kho hay phương tiện.

Thay vào đó, họ có thể quản lý nhiều nhà cung cấp khác nhau như:

Đơn vị vận tải + đơn vị kho + 3PL + hệ thống công nghệ + nhà phân phối.

Mục tiêu của 4PL là giúp các mắt xích hoạt động như một hệ thống thống nhất.

™ Điểm mạnh của 4PL

Doanh nghiệp có một đầu mối quản lý tổng thể thay vì phải làm việc riêng với nhiều nhà cung cấp.

4PL còn có thể hỗ trợ:

• Thiết kế mạng lưới Logistics.
• Tối ưu chi phí.
• Quản trị nhà cung cấp.
• Phân tích dữ liệu.
• Theo dõi KPI.
• Cải tiến chuỗi cung ứng.

™ Hạn chế của mô hình 4PL

Mức độ tích hợp cao đồng nghĩa doanh nghiệp phải chia sẻ nhiều dữ liệu và trao quyền quản lý lớn hơn cho đối tác.

Việc lựa chọn nhà cung cấp 4PL vì vậy đòi hỏi sự tin cậy và năng lực quản trị rất cao.

Bảng phân biệt 1PL, 2PL, 3PL và 4PL trong Logistics

Có thể ghi nhớ đơn giản:

1PL = Tự làm.

2PL = Thuê một công đoạn.

3PL = Thuê một nhóm hoạt động Logistics.

4PL = Thuê quản lý cả hệ thống Logistics.

Doanh nghiệp nên chọn 1PL, 2PL, 3PL hay 4PL?

Không có mô hình nào tốt nhất cho mọi doanh nghiệp.

Nếu công ty đã có đội xe, kho và nhân sự mạnh, 1PL có thể phù hợp.

Nếu doanh nghiệp chỉ thiếu phương tiện vận chuyển, có thể lựa chọn 2PL.

Nếu muốn thuê ngoài nhiều công đoạn như kho, vận chuyển và phân phối, 3PL thường phù hợp hơn.

Nếu chuỗi cung ứng đã rất lớn, có nhiều nhà cung cấp, nhiều kho và nhiều kênh phân phối, doanh nghiệp có thể cân nhắc 4PL.

Điểm quan trọng là không nên sử dụng mô hình phức tạp hơn nhu cầu thực tế.

Vận chuyển hàng hóa nằm ở đâu trong mô hình 1PL, 2PL, 3PL và 4PL?

Vận chuyển có thể xuất hiện trong cả bốn mô hình.

Ở 1PL, doanh nghiệp tự vận chuyển.

Ở 2PL, doanh nghiệp thuê một nhà vận tải.

Ở 3PL, vận chuyển trở thành một phần của gói Logistics rộng hơn.

Ở 4PL, đơn vị 4PL có thể quản lý nhiều nhà vận chuyển và lựa chọn phương thức phù hợp cho từng tuyến.

Vì vậy, cùng một chiếc xe tải nhưng vai trò của nó trong hệ thống Logistics có thể hoàn toàn khác nhau.

Vận Tải Lưu Lê trong hoạt động vận chuyển và Logistics

Đối với doanh nghiệp chưa cần thuê ngoài toàn bộ chuỗi Logistics, việc sử dụng một đơn vị vận chuyển chuyên nghiệp cho từng tuyến là cách tiếp cận đơn giản và dễ kiểm soát.

Với nhu cầu vận chuyển nội địa và đặc biệt các tuyến Bắc Nam, Vận Tải Lưu Lê có thể tư vấn phương án dựa trên loại hàng, trọng lượng, thể tích, địa điểm giao nhận và thời gian yêu cầu.

Khách hàng có thể cân nhắc xe tải, đường sắt hoặc phương án kết hợp để tổ chức hành trình phù hợp.

Hotline Vận Tải Lưu Lê: 0909 81 6625

Câu hỏi thường gặp về 1PL, 2PL, 3PL và 4PL trong Logistics

™ 3PL khác 2PL ở điểm nào?

2PL chủ yếu cung cấp một hoạt động riêng như vận tải hoặc kho bãi. 3PL có thể quản lý nhiều hoạt động Logistics liên kết với nhau.

™ 4PL có sở hữu xe và kho không?

Không bắt buộc. Vai trò chính của 4PL là quản lý, kết nối và tối ưu các nhà cung cấp Logistics.

™ Doanh nghiệp nhỏ có cần sử dụng 3PL hoặc 4PL không?

Không nhất thiết. Nếu nhu cầu đơn giản, sử dụng 2PL hoặc thuê từng dịch vụ phù hợp có thể hiệu quả hơn.

Ngoài 1PL – 4PL còn có 5PL đến 10PL không?

Có. Ngoài các mô hình 1PL, 2PL, 3PL và 4PL, một số tài liệu về Logistics còn đề cập đến 5PL, 6PL, 7PL, 8PL, 9PL và 10PL. Tuy nhiên, cần hiểu rằng mức độ phổ biến và tính thống nhất của các khái niệm này không giống nhau.

Trong thực tế, 1PL – 4PL là những mô hình được sử dụng và nhận diện rõ ràng hơn. 5PL bắt đầu gắn mạnh với quản trị mạng lưới Logistics, công nghệ và tối ưu nhiều nhà cung cấp. Trong khi đó, 6PL – 10PL chủ yếu được sử dụng như các khái niệm mở rộng để mô tả tương lai của chuỗi cung ứng với AI, tự động hóa, mô phỏng và quản trị mạng lưới ở mức ngày càng cao. Các nghiên cứu cũng lưu ý rằng ranh giới giữa những cấp này chưa thật sự thống nhất.

™ 5PL trong Logistics là gì?

5PL – Fifth Party Logistics thường được hiểu là mô hình quản trị và tối ưu một mạng lưới Logistics, thay vì chỉ quản lý một chuỗi cung ứng đơn lẻ.

5PL có thể kết nối nhiều 3PL, 4PL, đơn vị vận tải, kho bãi và nền tảng công nghệ để tối ưu chi phí và năng lực vận hành ở quy mô lớn.

™ 6PL trong Logistics là gì?

6PL thường được mô tả theo hướng quản trị chuỗi cung ứng dựa trên trí tuệ nhân tạo.

AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, dự báo nhu cầu, tối ưu tồn kho, lựa chọn tuyến và phân bổ nguồn lực vận tải.

™ 7PL, 8PL và 9PL trong Logistics được hiểu như thế nào?

Từ cấp này trở đi, các định nghĩa mang tính khái niệm nhiều hơn và có thể khác nhau giữa các tài liệu.

Có thể hiểu khái quát:

• 7PL: hướng tới mức tích hợp rất cao giữa năng lực thực thi Logistics và quản trị chiến lược.

• 8PL: sử dụng hệ thống phân tích ở cấp mạng lưới để đánh giá và tối ưu các phương án chuỗi cung ứng.

• 9PL: một số mô hình gắn với việc huy động, kết nối và quản trị nguồn lực Logistics từ mạng lưới rộng hoặc crowdsourcing.

Do chưa có một chuẩn thống nhất toàn ngành, doanh nghiệp không nên xem 7PL, 8PL hay 9PL như những “cấp chứng nhận” bắt buộc phải đạt được.

™ 10PL trong Logistics là gì?

10PL thường được mô tả như điểm cực đại về mặt lý thuyết: chuỗi cung ứng có khả năng tự nhận biết, tự phân tích và tự vận hành ở mức rất cao.

Trong mô hình này, AI, dữ liệu thời gian thực, tự động hóa, robot, phương tiện tự hành và các hệ thống quản trị có thể phối hợp để đưa ra nhiều quyết định mà không cần con người xử lý thủ công từng bước. Một số tài liệu nghiên cứu đã mô tả 10PL theo hướng “chuỗi cung ứng tự vận hành”, nhưng đây vẫn chủ yếu là một khái niệm định hướng tương lai hơn là mô hình phổ biến trong thực tế.

™ Bảng tóm tắt từ 1PL đến 10PL

Điều quan trọng là không nên hiểu 1PL → 10PL như một chiếc thang mà mọi doanh nghiệp phải đi lần lượt từ thấp lên cao.

Một doanh nghiệp chỉ cần thuê vận chuyển hoàn toàn có thể sử dụng 2PL hiệu quả trong nhiều năm. Doanh nghiệp khác có chuỗi phân phối phức tạp có thể cần 3PL hoặc 4PL. Những khái niệm từ 5PL trở lên chỉ thực sự có ý nghĩa khi quy mô, dữ liệu và độ phức tạp của mạng lưới đủ lớn.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng nhất vẫn là:

Doanh nghiệp cần tự quản lý phần nào và muốn giao phần nào của hoạt động Logistics cho đối tác?

Trả lời được câu hỏi đó sẽ hữu ích hơn nhiều so với việc cố lựa chọn mô hình có số “PL” cao nhất.

Kết luận: Phân biệt 1PL, 2PL, 3PL và 4PL trong hoạt động Logistics

Sự khác biệt giữa 1PL, 2PL, 3PL và 4PL trong hoạt động Logistics chủ yếu nằm ở mức độ doanh nghiệp tự thực hiện và mức độ thuê ngoài các hoạt động trong chuỗi cung ứng.

Có thể ghi nhớ ngắn gọn:

1PL → Doanh nghiệp tự thực hiện Logistics.
2PL → Thuê một công đoạn như vận chuyển hoặc kho bãi.
3PL → Thuê ngoài nhiều hoạt động Logistics có liên kết với nhau.
4PL → Thuê một đơn vị quản trị và điều phối toàn bộ hệ thống Logistics.

Ngoài bốn mô hình phổ biến này, một số tài liệu còn đề cập đến 5PL, 6PL, 7PL, 8PL, 9PL và 10PL. Các khái niệm này chủ yếu mở rộng theo hướng quản trị mạng lưới, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và tối ưu chuỗi cung ứng ở quy mô ngày càng lớn.

Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên hiểu 1PL → 10PL như một thang cấp độ mà càng nhiều “PL” thì càng tốt. Đặc biệt từ 5PL trở lên, cách định nghĩa giữa các tài liệu có thể khác nhau và nhiều mô hình vẫn mang tính phát triển hoặc định hướng tương lai.

Điều quan trọng nhất vẫn là xác định đúng nhu cầu thực tế:

Doanh nghiệp muốn tự làm những công việc nào?
Công việc nào nên thuê ngoài?
Mức độ kiểm soát chuỗi cung ứng cần đến đâu?
Chi phí và nguồn lực nội bộ có phù hợp không?

Một doanh nghiệp chỉ cần thuê vận chuyển có thể sử dụng 2PL rất hiệu quả. Doanh nghiệp muốn thuê ngoài kho, vận chuyển và phân phối có thể phù hợp với 3PL. Với chuỗi cung ứng phức tạp, nhiều nhà cung cấp và nhiều điểm phân phối, 4PL hoặc các mô hình cao hơn mới thực sự đáng cân nhắc.

Vì vậy, lựa chọn đúng mô hình Logistics không nằm ở việc chọn PL cao nhất, mà nằm ở việc chọn mô hình phù hợp nhất với quy mô, nguồn lực và mục tiêu vận hành của doanh nghiệp.

>>> Xem đầy đủ dịch vụ: Vận chuyển hàng hóa Logistics